KEÅžAP
KeÅŸap’ın KuruluÅŸu
KeÅŸap, Giresun’un doÄŸusunda Karadeniz kıyısındadır. Kuzeyinde Karadeniz, güneyinde UÄŸurca Tepe bulunur. Kasaba UÄŸurca Tepe’nin kuzey eteÄŸinde eÄŸilimli yamaçlar üzerinde kurulmuÅŸtur. Kasaba, zaman içerisinde büyümüÅŸ, sahası geniÅŸlemiÅŸtir. Bu büyüme Samsun-Trabzon karayolu boyunca doÄŸu-batı yönünde ve UÄŸurca Tepe’nin yamaçları ile KeÅŸap deresi boyunca güneye doÄŸru olmuÅŸtur.
KeÅŸap’ın bulunduÄŸu kıyı kesiminde antik çaÄŸlarda bir yerleÅŸme yeri olduÄŸuna dair kaynaklarda yeterli bir bilgiye rast gelinmez. Ksenefon, Strabon, Pliny ve Arrian’ın mektubunda, Batılı ve Bizans kaynaklarında ve portolanlarda doÄŸrudan KeÅŸap’ı çaÄŸrıştıracak bir yerleÅŸim adı yoktur. Bugüne karşılık gelen KeÅŸap yöresi 395’te DoÄŸu Roma Ä°mparatorluÄŸu’nun denetimine girdi. 1204’te Trabzon’da kurulan Rum devletinin sınırları içinde kaldı. KeÅŸap’ın yerleÅŸme süreci Osmanlı öncesi özellikle MoÄŸolların Anadolu’ya giriÅŸiyle 13-14. yüzyıllardan itibaren Çepni göçüyle ortaya çıkan Türkmen yerleÅŸme sürecine dayanır. 1404’te KeÅŸap yöresi HacıemiroÄŸulları beyliÄŸinin toprakları içinde kaldı. 1461’de Trabzon’un fethiyle KeÅŸap yöresi Osmanlı toprağına katıldı. Fetih öncesi yöre baÅŸta Çepniler olmak üzere Türkmen boyları tarafından kurulmuÅŸ köyleri ihtiva ediyordu.
KeÅŸap adına ilk defa 1486 tarihli Tahrir Defteri’nde rastlanır. Burada KeÅŸap, Düzyer adını taşıyan ve nüfusu kalabalık olan bir köy ile iliÅŸkilendirilir. Buna göre KeÅŸap adı câmi olarak kaydedilmiÅŸtir. Câmim yeri muhtemelen bugünkü KeÅŸap’ın hemen yakınında UÄŸurca denilen iskeleye yakın bir alanda Düzyer adlı köyle irtibatı olabilecek mevkide mevcuttu. 1594-1595 yıllarında düzenlenen bir listeye göre iskeleler arasında Dut Yalı ve KeÅŸap iskelesinin adı geçer. KeÅŸap iskele iÅŸlevini, UÄŸurca ise köy iÅŸlevini görmektedir. Seyyah Kinneir, 1813’te KeÅŸap’ı köy olarak niteler. Tahrir defterlerinde KeÅŸâb câmisinin Düzyer’de kaydedilmesi, iskelenin hemen arkasındaki tepelerde oluÅŸan UÄŸurca köyün mevcudiyeti zamanla KeÅŸap’ın bulunduÄŸu yerde bir yerleÅŸim yerinin oluÅŸmasına zemin hazırlamıştır. Önce câmi adı olan KeÅŸap aynı zamanda bölge adı halini de almıştır. Cuinet, 1890’da UÄŸurca’yı nahiye olarak niteler ve yönetim merkezinin KeÅŸap oluÄŸunu yazar.
Keşap Adı
KeÅŸap adının nereden geldiÄŸi tartışmalı ise de adının Vanazıt deresi de denilen KeÅŸap suyundan geldiÄŸi anlaşılmaktadır. Muhtemelen söz konusu derenin suyunun özelliÄŸinden hareketle “keÅŸ-su/suyu kekremsi, çorak” anlamında bu ad Farsça “KeÅŸâb” ÅŸeklinde ortaya çıkmıştır. Batılı kaynaklar Kéchap ve Cassiopi/Calliopi imlası ile yazılan bu yerleÅŸim yerinin adının Yunanlılar kalay anlamına geldiÄŸini ileri sürerler.
Ä°darî Yapı
Bugünkü KeÅŸap toprakları Osmanlı döneminde 1486’da Trabzon sancağına baÄŸlı “Zeâmet-i Kürtün” adlı idari bölgenin içinde yer alıyordu. 1515’te Kürtün kazasına baÄŸlı “Vilayet-i Çepni/Çepni Vilayeti”nin sınırları içinde idi. Trabzon sancağında 1583-1600 yılları arasında kurulan beÅŸ kaza arasında KeÅŸap da vardı. Kâtip çelebi, Cihânnümâ (1732) adlı eserinde “KeÅŸâb”ı Trabzon’un kazaları arasında gösterir. 1850’de “Giresun ma‘a KeÅŸâb” olarak birlikte kaydedilmiÅŸtir. 1857’de Trabzon sancağına baÄŸlandı. 1868’de Giresun kazasının nahiyesi oldu. KeÅŸâb, Giresun’a baÄŸlı nahiye statüsünü Cumhuriyet döneminde de devam ettirdi. Giresun Ä°l Genel Meclisinin 17 Ocak 1945’teki oturumunda KeÅŸap’ın kaza statüsüne geçmesi kararı çıktı. Bakanlar Kurulunun 25 Haziran 1945 tarihli kararı ilçe merkezi haline getirildi.
Belediye Teşkilatı
KeÅŸap belediyesinin kuruluÅŸuna dair kesin bir tarih söylemek mümkün deÄŸildir. 1888 tarihli yıllıkta KeÅŸap belediyesi meclisine dair kayda rastlanır. Buna göre belediye reisi TekbaÅŸzâde Talip Efendi (1846-1916), nahiye müdürü Dizdarzâde Murad Bey, kâtip Ä°lyas Åževki Efendi’dir. 1909’da KeÅŸap dâhil bazı yerleÅŸim yerlerinde belediye teÅŸkilinin lüzumuna dair mazbata tanzimi yeni bir belediye meclisi teÅŸkil edildiÄŸine iÅŸaret eder. TeÅŸkil edilen belediye meclisinin Millî Mücadele yıllarında da faaliyetine devam ettiÄŸini söylemek mümkündür. 1919’da yapılan belediye reisliÄŸine TomoÄŸlu Ä°smail AÄŸa kazanmıştır.
KeÅŸap’ta Sosyal Olaylar
KeÅŸap bölgesi Osmanlı döneminde bazı sosyal olaylara sahne oldu. 19. Yüzyılın ilk çeyreÄŸindeki TuzcuoÄŸulları isyanı KeÅŸap’ı da etkiledi. II. Mahmud’un gönderdiÄŸi iki firkateyn ile bir korvet KeÅŸap’a gelerek yeniden kontrolü saÄŸladı (26 Ekim 1816).
KeÅŸap’ı etkileyen sosyal olaylardan biri de okuyuculuk yaparak ÅŸöhret sahibi olan ElevlioÄŸlu Hasan Efendi’nin 1884’te “mehdilik” iddiasıyla ortaya çıkması ve halktan 1000’den fazla kiÅŸinin kendisine biat etmesidir. Bu gaile 22 Eylül 1885’te Hasan Hoca ve taraflarının tutuklanıp mahkemeye çıkarılmasıyla son buldu. Hasan Efendi’nin idam hükmü padiÅŸahın iradesiyle 25 Aralık 1886’da müebbet kalebentliÄŸe çevrildi. DiÄŸer bir sosyal olay âdeta KeÅŸap ile özdeÅŸleÅŸen Engüz (Dokuztepe) köyünden MicanoÄŸlu Hüseyin’in daÄŸa çıkmasıdır. Halk tarafından sevilen ve adına türküler yakılan MicanoÄŸlu’nun KeÅŸap ve yöresinde gösterdiÄŸi faaliyetler hükümetin başına epeyce aÄŸrıtmış, maden iÅŸleten yabancıların dahi ortadan kaldırılması için devreye girdiÄŸi görülmüÅŸtür.
